Toen ik vroeger solliciteerde, kostte een sollicitatiebrief me soms uren. Niet omdat ik moeite had met schrijven. Ik wilde eerst weten bij welk bedrijf ik solliciteerde. Ik las de vacature meerdere keren, verdiepte me in de organisatie en probeerde te begrijpen wat ze eigenlijk zochten. Pas daarna begon ik te schrijven. Het resultaat was opvallend voorspelbaar: ik werd bijna altijd uitgenodigd voor een gesprek.

Achteraf is dat eigenlijk helemaal niet zo vreemd. Mijn brief ging niet alleen over mij. Hij ging over de combinatie van mijn ervaring, het bedrijf en de functie waarop ik solliciteerde. Precies dat principe zie ik nu terug bij het schrijven met AI.

Je kunt ChatGPT vragen om een tekst te schrijven. Binnen een paar seconden heb je een keurige blog. Maar als je AI nauwelijks vertelt voor wie die tekst bedoeld is, wat jij over het onderwerp weet en welke ervaring je ermee hebt, krijg je een verhaal dat voor bijna iedereen geschreven had kunnen zijn.

Waarom herken je sommige AI-teksten zo snel?

Het zijn niet alleen bepaalde woorden waaraan je een AI-tekst herkent. Ik let zelf vooral op de manier waarop een tekst is opgebouwd. Eerst wordt het onderwerp netjes geïntroduceerd, daarna volgen een aantal punten en aan het einde wordt nog eens samengevat wat je zojuist hebt gelezen.

Daar kan een poging bijkomen om vooral menselijk te klinken: korte losse regels, een overdreven vrolijke formulering of een dramatische overgang. Dan krijg je een tekst die probeert menselijk te lijken, in plaats van een tekst die vanuit een mens is geschreven.

Een goede tekst heeft een reden waarom juist dit voorbeeld wordt genoemd en waarom jij een bepaalde mening hebt. Die keuzes komen voort uit kennis van je onderwerp en van de mensen voor wie je schrijft.

AI weet dat niet vanzelf.

Het probleem begint vaak bij de prompt

Neem een webshop met laptoptassen. Je wilt een blog schrijven en vraagt aan ChatGPT: “Schrijf een blog over laptoptassen.”

Dat kan het prima. Je krijgt waarschijnlijk een artikel over verschillende soorten tassen, laptopformaten, materialen, draagcomfort en waar je op moet letten bij het kopen.

Allemaal prima informatie.

Maar wie is jouw klant?

Misschien zijn dat mensen die iedere dag met de fiets naar kantoor gaan. Misschien nemen ze hun laptop mee tussen huis en werk en zoeken ze een tas die prettig draagt, stevig is en genoeg ruimte heeft voor een oplader en documenten. Misschien krijg je iedere week dezelfde vraag over een laptop van 15,6 inch.

Dat weet AI niet.

Jij wel.

En precies daar begint een goede prompt.

Zo bouw je een prompt die ergens over gaat

Een goede prompt hoeft geen ingewikkeld technisch document te zijn. Je geeft vooral de informatie mee die AI anders zelf zou moeten invullen.

Stap 1: bepaal voor wie je schrijft

Begin met een duidelijke doelgroep. Niet: “Schrijf een blog voor ondernemers.” Maar bijvoorbeeld: “Schrijf voor mensen die een laptoptas zoeken voor dagelijks woon-werkverkeer.”

Vertel vervolgens wat je over die klant weet. Gaan ze fietsen? Reizen ze met de trein? Wat vinden ze belangrijk? Waar twijfelen ze over?

Je geeft AI daarmee een beeld van de persoon aan de andere kant van het scherm.

Stap 2: vertel wat jij uit de praktijk weet

Misschien vragen klanten vaak of een tas geschikt is voor een laptop van 15,6 inch. Misschien twijfelen ze tussen een rugzak en een schoudertas. Of je merkt dat klanten regelmatig een tas kopen die groter is dan ze eigenlijk nodig hebben.

Vertel dat.

Je hoeft je kennis niet eerst netjes uit te schrijven. Een paar losse gedachten zijn voldoende. AI kan helpen om daar structuur in te brengen.

Stap 3: bepaal wat de lezer na afloop moet weten

Wat moet iemand met jouw artikel kunnen?

Bij de laptoptas kan dat bijvoorbeeld zijn dat de lezer na afloop weet welk type tas bij zijn manier van reizen past en waar hij op moet letten voordat hij een keuze maakt.

Je geeft de tekst daarmee een doel.

Stap 4: vertel hoe je tekst moet klinken

Wil je rustig en persoonlijk schrijven? Gebruik je graag voorbeelden? Houd je niet van marketingtaal of overdreven enthousiasme? Zet het in je prompt.

“Schrijf menselijk” is daarvoor te vaag. AI weet dan nog steeds niet wat jij onder natuurlijk schrijven verstaat.

Je kunt ook een aantal voorbeelden van je eigen teksten meegeven. Daarmee geef je AI veel meer houvast dan met alleen de instructie “schrijf in een persoonlijke stijl”.

Stap 5: lees de tekst zelf

Een goede prompt betekent niet dat je de tekst blind kunt overnemen.

Ik lees een AI-tekst altijd zelf door. Niet alleen om fouten eruit te halen, maar vooral om te controleren of de tekst nog bij mij past.

Staat er een zin die ik zelf nooit zou zeggen? Dan verander ik hem. Is een voorbeeld te algemeen? Dan voeg ik mijn eigen ervaring toe. Wordt iets onnodig uitgebreid uitgelegd? Dan gaat het eruit.

Dat laatste stukje blijft mensenwerk.

Een sollicitatiebrief is eigenlijk een mooie vergelijking

Toen ik solliciteerde, had ik nooit tegen mezelf gezegd: “Ik schrijf een goede algemene brief en stuur die naar twintig bedrijven.” Ik deed het omgekeerde.

Eerst keek ik naar het bedrijf. Daarna naar de functie. Vervolgens probeerde ik te bepalen waarom juist mijn ervaring daarbij paste. Pas toen begon ik te schrijven.

Een goede prompt werkt eigenlijk hetzelfde. Je begint niet met: “Schrijf een goede tekst.” Je begint met de vraag: voor wie schrijf ik, wat weet ik over deze persoon en wat wil ik hem vertellen? Daarna kan AI helpen om van die informatie een goed verhaal te maken.

AI hoeft dus niet menselijk te klinken

Je hoeft ChatGPT niet te vertellen dat het “menselijk” moet schrijven en vervolgens allerlei trucjes toe te voegen om AI te verbergen. Geef het iets beters: jouw kennis.

Vertel wie je klant is. Geef voorbeelden uit je praktijk. Leg uit wat jij steeds ziet gebeuren. Vertel welke toon bij je bedrijf past en welke formuleringen je juist niet wilt. En lees daarna de tekst zelf.

Een goede prompt zorgt er niet voor dat niemand meer kan zien dat AI heeft meegeholpen. Dat is ook niet het belangrijkste doel. Het doel is een tekst die niet had kunnen worden geschreven zonder de kennis van jouw bedrijf.

Net als die sollicitatiebrief van vroeger.

Je kunt AI laten schrijven. Maar eerst moet je weten tegen wie je schrijft.